చంద్ర మాసంలోని పక్షంలో పదకొండవ రోజును ఏకాదశి అని పిలుస్తారు. హిందూ క్యాలెండర్లో అత్యంత ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజులలో ఇది ఒకటి. ఇది శుద్ధికి, ఉపవాసానికి మరియు భక్తికి అంకితం చేయబడిన రోజు.
'ఏకాదశి' అంటే పదకొండు అని అర్థం. ఇది ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు మరియు మనస్సును సూచిస్తుంది. ఇది "నంద" తిథి. ఆధ్యాత్మికంగా, ఏకాదశి అంటే భౌతిక ప్రపంచం నుండి దృష్టిని మళ్ళించి పరమాత్మపై నిలపడం. ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల ఆత్మ శుద్ధి జరుగుతుందని మరియు మానసిక స్పష్టత లభిస్తుందని నమ్ముతారు.
సాంప్రదాయకంగా ఏకాదశికి అధిదేవతలు విశ్వేదేవతలు అయినప్పటికీ, ఏకాదశి ప్రధానంగా విష్ణుమూర్తికి ప్రీతికరమైన రోజు. ఇది "హరి భక్తి"కి విశిష్టమైన రోజు. ఏకాదశి ఉపవాసం చేయడం వల్ల విష్ణువు అనుగ్రహం మరియు మోక్షం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం.
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| సంఖ్య | 11 |
| స్వభావం | నంద (ఆనందం/సమృద్ధి) |
| అధిదేవత | విశ్వేదేవతలు / విష్ణుమూర్తి |
| తత్త్వము | భూమి |
వేద జ్యోతిషశాస్త్రంలోని 27 నక్షత్రాలలో కృత్తిక మూడవది. ఇది మేష రాశి మరియు వృషభ రాశి లో ఉంటుంది. దీనికి అధిపతి సూర్యుడు.
కృత్తిక సంకేతం కత్తి లేదా గొడ్డలి. ఇది చీకటిని ఛేదించే శక్తికి మరియు పవిత్రతకు చిహ్నం.
ఈ నక్షత్రానికి అధిదేవత అగ్ని దేవుడు. అగ్ని సకల సృష్టికి శక్తినిచ్చేవాడు. దీనివల్ల కృత్తిక జాతకులకు తీక్షణమైన స్వభావం ఉంటుంది.
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| రాశి | మేషం / వృషభం |
| గ్రహాధిపతి | సూర్యుడు |
| గణము | రాక్షస గణము |
| సంకేతం | కత్తి / గొడ్డలి |