చంద్ర మాసంలోని పక్షంలో పదకొండవ రోజును ఏకాదశి అని పిలుస్తారు. హిందూ క్యాలెండర్లో అత్యంత ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజులలో ఇది ఒకటి. ఇది శుద్ధికి, ఉపవాసానికి మరియు భక్తికి అంకితం చేయబడిన రోజు.
'ఏకాదశి' అంటే పదకొండు అని అర్థం. ఇది ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు మరియు మనస్సును సూచిస్తుంది. ఇది "నంద" తిథి. ఆధ్యాత్మికంగా, ఏకాదశి అంటే భౌతిక ప్రపంచం నుండి దృష్టిని మళ్ళించి పరమాత్మపై నిలపడం. ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల ఆత్మ శుద్ధి జరుగుతుందని మరియు మానసిక స్పష్టత లభిస్తుందని నమ్ముతారు.
సాంప్రదాయకంగా ఏకాదశికి అధిదేవతలు విశ్వేదేవతలు అయినప్పటికీ, ఏకాదశి ప్రధానంగా విష్ణుమూర్తికి ప్రీతికరమైన రోజు. ఇది "హరి భక్తి"కి విశిష్టమైన రోజు. ఏకాదశి ఉపవాసం చేయడం వల్ల విష్ణువు అనుగ్రహం మరియు మోక్షం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం.
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| సంఖ్య | 11 |
| స్వభావం | నంద (ఆనందం/సమృద్ధి) |
| అధిదేవత | విశ్వేదేవతలు / విష్ణుమూర్తి |
| తత్త్వము | భూమి |
వేద జ్యోతిషశాస్త్రంలోని 27 నక్షత్రాలలో హస్త 13వది. ఇది పూర్తిగా కన్యా రాశి లో ఉంటుంది. దీనికి అధిపతి చంద్రుడు.
హస్త సంకేతం చేయి లేదా పిడికిలి. ఇది చేతి నైపుణ్యానికి మరియు సంకల్ప సిద్ధికి చిహ్నం.
ఈ నక్షత్రానికి అధిదేవత సవితృడు. సూర్య రూపమైన సవితృడు మేధస్సును ప్రేరేపిస్తాడు. దీనివల్ల హస్త జాతకులకు చురుకైన తెలివితేటలు ఉంటాయి.
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| రాశి | కన్య |
| గ్రహాధిపతి | చంద్రుడు |
| గణము | దేవ గణము |
| సంకేతం | చేయి |