చంద్ర మాసంలోని పక్షంలో పదవ రోజును దశమి అని పిలుస్తారు. ఇది "పూర్ణ" తిథిగా పరిగణించబడుతుంది. దశమి పరిపూర్ణతకు, ధర్మానికి మరియు విజయవంతమైన ముగింపుకు చిహ్నం.
దశమి పది దిక్కుల (దశ దిశలు) సమతుల్యతను సూచిస్తుంది. ఇది సమగ్రత మరియు సామరస్యానికి సంకేతం. శుక్ల పక్షంలో, నవమి నాటి తీవ్రత తర్వాత వెలుగు సాధించిన విజయాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. ఇంద్రియాలపై విజయం సాధించడానికి మరియు ఉన్నతమైన జ్ఞానాన్ని పొందడానికి ఇది అనుకూలమైన రోజు.
దశమి తిథికి అధిదేవత యమధర్మరాజు. ఈ రోజున చేసే పనులు ధర్మబద్ధంగా మరియు సక్రమంగా ఉండేలా యముడి ప్రభావం ఉంటుంది. ఇది ఒకరి బాధ్యతలపై (ధర్మం) దృష్టి సారించడానికి మరియు దిక్పాలకుల ఆశీస్సులు తీసుకోవడానికి అనుకూలమైన రోజు. రాముడు రావణునిపై, దుర్గాదేవి మహిషాసురునిపై విజయం సాధించిన రోజుగా విజయదశమి (దసరా) అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు.
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| సంఖ్య | 10 |
| స్వభావం | పూర్ణ (సంపూర్ణమైనది) |
| అధిదేవత | యమధర్మరాజు |
| తత్త్వము | ఆకాశం |
వేద జ్యోతిషశాస్త్రంలోని 27 నక్షత్రాలలో ధనిష్ఠ 23వది. ఇది మకర రాశి (23°20' నుండి 30°00') మరియు కుంభ రాశి (0°00' నుండి 6°40') లలో ఉంటుంది. దీనిని "లయ నక్షత్రం" లేదా "అత్యంత ధనవంతమైన నక్షత్రం" అని పిలుస్తారు. ఈ నక్షత్రానికి అధిపతి కుజుడు. ఇది సంపదకు, సంగీతానికి మరియు సమయపాలనకు సంకేతం.
ధనిష్ఠ నక్షత్రం యొక్క సంకేతాలు మృదంగం (ఢమరుకం) లేదా పిల్లనగ్రోవి. ఇవి శబ్దాన్ని ప్రసరింపజేసే వాయిద్యాలు. అంటే ఈ నక్షత్ర జాతకులు విశ్వ లయను (Rhythm) గ్రహించి ప్రపంచానికి అందించే శక్తి కలిగి ఉంటారు. 'ధనిష్ఠ' అంటేనే 'అత్యంత ధనవంతురాలు' అని అర్థం. ఇక్కడ ధనం అంటే కేవలం డబ్బు మాత్రమే కాదు—ప్రతిభ మరియు కీర్తి కూడా.
ఈ నక్షత్రానికి అధిదేవతలు అష్టవసువులు. వీరు ప్రకృతిలోని వివిధ శక్తులకు అధిపతులు. వసువులు వెలుగును ఇచ్చేవారు. ఈ సంబంధం వల్ల ధనిష్ఠ నక్షత్ర జాతకులకు బహుముఖ ప్రజ్ఞ మరియు సంపదను సంపాదించే సామర్థ్యం ఉంటాయి.
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| రాశి | మకరం / కుంభం |
| గ్రహాధిపతి | కుజుడు |
| గణము | రాక్షస గణము |
| యోని | సింహం (ఆడ) |
| సంకేతం | మృదంగం |