దసరా లేదా విజయదశమి హిందువులకు అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగలలో ఒకటి. ఇది తొమ్మిది రోజుల నవరాత్రుల ముగింపును సూచిస్తుంది. "చెడుపై మంచి సాధించిన విజయం" మరియు ధర్మ పునరుద్ధరణ ఈ పండుగలోని ముఖ్య సందేశం.
రెండు ప్రధాన గాథలు
దసరా పండుగ రెండు గొప్ప విజయాలకు గుర్తుగా జరుపుకోబడుతుంది:
- రాముని విజయం: పది తలల రావణాసురుడిని సంహరించి, సీతమ్మను రక్షించిన రోజు. 'దశహర' అంటే పది తలలను (అహంకారం, కోపం వంటి దుర్గుణాలను) తొలగించడం అని అర్థం.
- దుర్గా దేవి విజయం: లోకకంటకుడైన మహిషాసురుడిని దుర్గా దేవి అంతం చేసిన పవిత్ర దినం.
ముఖ్యమైన ఆచారాలు
- ఆయుధ పూజ: మనం జీవనోపాధి కోసం ఉపయోగించే వస్తువులను (వాహనాలు, పనిముట్లు, పుస్తకాలు, కంప్యూటర్లు) ఈ రోజున పూజించడం ఆచారం.
- జమ్మి పూజ: శమీ వృక్షాన్ని (జమ్మి చెట్టు) పూజించడం దసరాలో ఒక ప్రత్యేక ఘట్టం. పాండవులు తమ ఆయుధాలను ఈ చెట్టుపైనే దాచి ఉంచారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. జమ్మి పత్రాలను 'బంగారం'గా భావించి పెద్దలకు ఇచ్చి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు.
- రావణ దహనం: రావణుని భారీ విగ్రహాలను తయారు చేసి, వాటిని తగులబెట్టడం ద్వారా చెడు అంతమైందని చాటుతారు (ప్రధానంగా ఉత్తర భారతదేశంలో).
- బొమ్మల కొలువు: ఇంటిని వివిధ రకాల బొమ్మలతో అలంకరించి ముత్తైదువులను ఆహ్వానిస్తారు.
ప్రాంతీయ విశిష్టతలు
- మైసూరు దసరా: ఏనుగుల ఊరేగింపు మరియు మైసూరు ప్యాలెస్ అలంకరణ ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచినవి.
- బతుకమ్మ: తెలంగాణలో దసరా నవరాత్రుల సమయంలో పూలతో బతుకమ్మను అలంకరించి ఆడటం ఒక గొప్ప సంస్కృతి.