మహా శివరాత్రి శివునికి అత్యంత ప్రీతికరమైన పండుగ. మాఘ మాసంలో కృష్ణ పక్ష చతుర్దశి నాడు ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. చీకటిని, అజ్ఞానాన్ని పారద్రోలి జ్ఞానాన్ని పొందే పవిత్రమైన రాత్రి ఇది. శివ పార్వతుల కళ్యాణం జరిగిన రోజని మరియు శివుడు ఆనంద తాండవం చేసిన రోజని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఆధ్యాత్మిక విశిష్టత
మిగిలిన పండుగలు బాహ్యమైన వేడుకల ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంటే, శివరాత్రి అంతర్గత శుద్ధికి, ధ్యానానికి ప్రాముఖ్యత ఇస్తుంది. ఈ రాత్రి విశ్వంలో ఉండే శక్తి తరంగాలు మనిషిలోని వెన్నుముక ద్వారా ఉత్తేజితం అవుతాయని యోగ శాస్త్రం చెబుతుంది.
ముఖ్యమైన ఆచారాలు
- ఉపవాసం: మనస్సును, ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకోవడానికి రోజంతా కఠిన ఉపవాసం ఆచరిస్తారు.
- జాగరణ: రాత్రంతా నిద్రపోకుండా శివ నామ స్మరణతో గడపడం వల్ల మనస్సు పరమాత్మపై లగ్నమవుతుంది.
- అభిషేకం: శివలింగానికి పాలు, తేనె, పెరుగు, పంచామృతాలతో అభిషేకం చేయడం విశేష ఫలప్రదం. "ఓం నమః శివాయ" అనే మంత్రాన్ని నిరంతరం జపిస్తారు.
- మారేడు దళాల పూజ: శివునికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన మారేడు దళాలను (బిల్వ పత్రాలు) మూడు ఆకులు కలిసిన రూపంలో సమర్పిస్తారు.
లింగోద్భవ కాలం
శివరాత్రి రాత్రి మధ్య కాలంలో (నిశిత కాలం) పరమశివుడు జ్యోతిర్లింగ రూపంలో ఆవిర్భవించాడని చెబుతారు. ఆ సమయంలో చేసే పూజ అత్యంత శక్తివంతమైనదిగా భావిస్తారు.
మహిళలకు ప్రాముఖ్యత
ముఖ్యంగా సుమంగళి స్త్రీలు తమ భర్తల సౌభాగ్యం కోసం, కన్యలు శివుని వంటి ఉత్తమ గుణాలు కలిగిన భర్త లభించాలని ఈ రోజున శివుడిని భక్తితో ప్రార్థిస్తారు.
వ్రత కథ (వేటగాడి కథ)
శివరాత్రి గురించి అనేక కథలు ఉన్నప్పటికీ, తెలియకుండా చేసినా కూడా ఈ వ్రతం ఎంత శక్తివంతమైనదో తెలిపే 'వేటగాడి కథ' (లుబ్ధకుడి కథ) ఎంతో ప్రసిద్ధమైనది.
బిల్వ వృక్షం మరియు శివలింగం
పూర్వం ఒక వేటగాడు (లుబ్ధకుడు) తన కుటుంబం ఆకలి తీర్చడానికి వేట కోసం అడవికి వెళ్లాడు. రోజంతా తిరిగినా ఒక్క జంతువు కూడా దొరకలేదు. చీకటి పడేసరికి క్రూరమృగాల భయంతో ఒక మారేడు (బిల్వ) చెట్టు ఎక్కాడు.
రాత్రంతా నిద్రపోకుండా ఉండటానికి, మరియు చెట్టు పైనుండి కింద పడకుండా ఉండటానికి, అతను చెట్టు ఆకులను ఒక్కొక్కటిగా తెంపి కింద పడేస్తూ "శివ... శివ..." అని నిట్టూరుస్తూ గడిపాడు. అతనికి తెలియకుండానే ఆ చెట్టు కింద ఒక శివలింగం ఉంది. అతను రోజంతా ఏమీ తినకపోవడంతో ఉపవాసం కూడా ఉన్నట్లయింది.
ఈ విధంగా, అతను తెలియకుండానే శివరాత్రికి సంబంధించిన మూడు ముఖ్యమైన నియమాలను పాటించాడు: ఉపవాసం, జాగరణ, మరియు బిల్వార్చన.
తెల్లవారేసరికి, అతని అంకితభావానికి మెచ్చి పరమశివుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అతని పాపాలన్నీ తొలగిపోయి మోక్షం లభించింది. భక్తితో, చిత్తశుద్ధితో పిలిస్తే చాలు, 'భోళా శంకరుడు' వెంటనే కరుణిస్తాడని ఈ కథ నిరూపిస్తుంది.
పరమ పవిత్ర శ్లోకం
శివరాత్రి పర్వదినాన భక్తులు పఠించే ప్రసిద్ధమైన 'లింగాష్టకం':
బ్రహ్మమురారి సురార్చితలింగం నిర్మలభాసితశోభితలింగమ్ | జన్మజదుఃఖవినాశకలింగం తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ ||
భావం: బ్రహ్మ, విష్ణువు మరియు దేవతలచే పూజించబడేది, నిర్మలమైన కాంతితో ప్రకాశించేది మరియు జన్మల వల్ల కలిగే దుఃఖాలను నశింపజేసేది అయిన ఆ సదాశివ లింగానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఖగోళ మరియు శాస్త్రీయ దృక్పథం
ఖగోళ శాస్త్రం ప్రకారం మహా శివరాత్రికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది:
- గ్రహాల స్థితి: ఈ రోజున ఉత్తర గోళార్ధంలో గ్రహాల అమరిక వల్ల మానవ శరీరంలో సహజంగానే శక్తి ఊర్ధ్వ ముఖంగా (వెన్నెముక ద్వారా పైకి) ప్రవహిస్తుంది.
- జాగరణ ప్రాముఖ్యత: ఈ శక్తి ప్రవాహాన్ని పూర్తిగా వినియోగించుకోవాలంటే వెన్నెముకను నిటారుగా ఉంచి మేల్కొని ఉండాలి. అందుకే శివరాత్రి నాడు 'జాగరణ'కు అంత ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇది కేవలం నిద్ర మానుకోవడం కాదు, విశ్వంలో కలిగే శక్తిని గ్రహించడం.
- మనస్సు లయం: చంద్రుడు మనస్సుకు కారకుడు. అమావాస్యకు ముందు వచ్చే ఈ రాత్రి చంద్రుడు అత్యంత క్షీణించి ఉంటాడు. అంటే మనస్సు అహంకారం నుండి విముక్తమై పరమాత్మలో లీనమవ్వడానికి ఇది సరైన సమయం.
ఫలశ్రుతి (వ్రత ఫలితాలు)
శివ పురాణం ప్రకారం, మహా శివరాత్రి నాడు శివుడిని పూజించడం వల్ల కలిగే ఫలితాలు:
- పాప సంహారం: ఎన్నో జన్మల పాపాలు అభిషేక జలంతో కడిగివేయబడతాయి.
- అభయం: మృత్యు భయం మరియు సంసార బంధాల నుండి విముక్తి లభిస్తుంది.
- మానసిక స్థిరత్వం: మనస్సు ప్రశాంతంగా మారుతుంది మరియు ఇంద్రియ నిగ్రహం కలుగుతుంది.
- శివ సాక్షాత్కారం: భక్తుడు పరమశివునితో మమేకమై శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని పొందుతాడు.